اولین تحلیل درباره روند برگزاری انتخابات مجلس و خبرگان

انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی و پنجمین دوره خبرگان رهبری به اتمام رسید.
در این مدت تحلیلهای متعددی منتشر شده که بیشتر آنها «تحلیل نتیجه» است و در اکثر آنها از منظر اینکه کدام جناح و گرایش پیروز عرصه رقابت بوده، به هر دو انتخابات پرداخته شده است.

به گزارش «9صبح»؛ اما آنچه تا به امروز به آن پرداخته نشده تحلیل «روند برگزاری انتخابات» 7 اسفند است و اینکه چه اتفاقاتی افتاد که این انتخابات درنهایت آرامش و امنیت برگزار شد و در مقایسه با انتخاباتی که در گذشته در کشور برگزار شده است، کمترین اعتراضها را در پی داشته است.

هر انتخاباتی حاوی دو اصل «مشارکت» و «رقابت» است و سه ضلع مهم دارد که مثلث انتخاباتی را تشکیل میدهد. «مردم»، «نامزدها و جناحها» و «حاکمیت» سه ضلع این مثلث هستند که هر یک مطالباتی دارند که عمدهu202fترین این مطالبات، برگزاری سالم، آرام و امن انتخابات است. انتخابات روندی دارد که از ثبتنام نامزدها، تأیید صلاحیت آنها تا اعلام نتیجه را دربرمیگیرد و در این روند هر خلل و قصوری میتواند موجب اعتراض یکی از اضلاع مثلث انتخاباتی شود. در مدتی که دولت یازدهم زمام امور اجرایی کشور را به دست گرفته است همواره انتقادهای نیشداری به آن وارد میشد که تمرکز خود را به مسائل هستهای و برجام متمرکز کرده و از مسائل داخلی غافل است اما برگزاری انتخابات 7 اسفند به وضوح نشان داد که این انتقادها پایه و اساسی ندارد و شاهد این مدعا نتیجه حاصله این انتخابات و تأثیر روند برگزاری آن بر آینده سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور است.

در تحلیل برگزاری انتخابات 7 اسفند ابتدا باید به نقش حسن روحانی رئیسجمهوری اشاره کرد که از ابتدا گفتمانی معتدل، محکم و صادق را برگزید و اگر بپذیریم که گفتار یک رئیسجمهوری عین عمل او و تأثیرگذار بر رفتار کل هیأت دولت است، میتوان به این نتیجه رسید که این گفتمان فضا را برای تمامی اعضای دولت مهیا کرده تا صادق، قاطع و پخته عمل کنند.

به عنوان مثال در همین راستا هیأتهای اجرایی از شانزده هزار داوطلبی که به هر دلیل - اعم از نگرانی از سلامت انتخابات و یا اشتیاق جهت مشارکت در برگزاری آن - تمایل به حضور در برگزاری انتخاب را داشتند، صلاحیت حدود 98درصد آنان را تأیید کرد که این امر نشانگر احترام به مردم و درنتیجه افزایش میل و رغبت عمومی برای شرکت در انتخابات بود.

وزارت کشور در جریان شمارش آرا نیز مدیریتی بیطرفانه و عاری از هرجu2009وu2009مرج را سرلوحه کار خود قرار داد. در این دوره از رفت و آمدهای غیرضروری به ستاد انتخابات کشور خبری نبود. نظم و انضباط در ستاد انتخابات کشور در این مدت به حدی بود که حتی خیلی از بزرگان به خاطر اینکه متهم به ایجاد تنش نشوند از رفتن بیبرنامه به این مکان پرهیز کردند.

موضوع دیگر که کم و بیش به آن پرداخته شده است، تقویت زیرساختهای ارتباطی و موبایلی در انتخابات بود. در 7 اسفند خبر چندانی از حرکتهای کارناوالی و تبلیغات گسترده خیابانی نبود بلکه با استفاده از این زیرساختها، اطلاعرسانی عمومی انجام شد. این بستر را هم وزارت ارتباطات فراهم کرد، رخداد دیگر انتخابات هفتم اسفند که کمنظیر بود پختگی رفتار دولت در برابر ردصلاحیتها بود که حتی در مقابل اعتراضهای جریان نزدیک به گرایش خود نیز هیجانی رفتار نکرد بلکه ابتدا تلاش کرد از طریق پیگیریهای مستمر و عقلانی موضوع را حل و فصل کند و بعد نیز روندی را دنبال کرد که تمامی جناحها و گرایشها براساس شرایط موجود چینش نامزد کرده و در رقابت انتخاباتی شرکت کنند.

به هرحال در هر جامعهای مطالبات گوناگونی وجود دارد و مختص امروز و دیروز نیست. همواره هم در برابر مطالبات نیرویی محکم قرار میu202fگیرد که میگوید مطالبات باید در جهتی باشد که مدنظر آنهاست. در انتخابات اخیر هم تا حدودی این اتفاق افتاد اما دولت مصمم شد شرایط مساعدی را برای برگزاری فراهم کند تا مردم صرفاً از «فرصت حضور در انتخابات» بتوانند جهت پیگیری مطالباتشان اقدام کنند. عزم دولت شرایطی را فراهم کرد که میتوان ادعا کرد برای اولینبار در کشور «فراخوان انتخابات مدرن» رخ داد.

در روز برگزاری انتخابات نیز فضای منظم، آرام، عاری از فضاسازی امنیتی در حوزههای رأیگیری حاکم بود و مسئولان و کارکنان مستقر در مراکز رأیگیری برخوردهای متین و محترمانه با رأیدهندگان داشتند که نشان میداد آموزشهای لازم را برای چگونگی رفتار در یک مرکز رأیگیری گذراندهاند.

تمامی این موارد و موارد متعدد دیگر دلالت بر روندی دارد که دولت و شخص رئیسجمهوری تشخیص داد در جهت برگزاری منظم، آرام، سلامت و امن انتخابات باید صورت بپذیرد. البته در هر انتخاباتی مشکلاتی وجود دارد و اعتراضهایی شنیده میشود. اما اگر انتخابات هفتم اسفند در سطح 80 میلیونی و گستره تمامی کشور ارزیابی شود، افراد واقعبین به این نتیجه میرسند اعتراضهایی نظیر ادعای آرای باطله مشهد در مقایسه با انتخابات ادوار گذشته بسیار ناچیز است.

در یک جمله، رئیسجمهوری و هیأت دولت در گفتار، مصمم و صادق بودند و در عمل شرایطی را مهیا کردند که انتخاباتی سالم و پرشور برگزار شود و همین امر باعث شد تا مردم مشتاقانه در انتخابات شرکت کنند و نامزدها و جریانها با کمترین نگرانی به رقابت انتخاباتی بپردازند و مطمئن باشند که رأی آنها «به دقت شمرده» و «دقیق خوانده» میشود. نتیجه اجرای درست این روند در برگزاری انتخابات هفتم اسفند به طور حتم در داخل منجر به اعتماد بیشتر مردم به نظام و در خارج نیز موجب افزایش بیشتر قدرت دیپلماسی مقامات مسئول برای پیشبرد اهداف مبتنی بر منافع ملی خواهد شد.

*ایران

- - , .